halleluyeah

Başlangıç » Felsefe » Doğrudan Demokrasi Mümkün Mü?

Doğrudan Demokrasi Mümkün Mü?

Bu yazı bir yakınıma yardım amaçlı hazırladığım doğrudan demokrasi temalı bir ödev. Ödevdeki yargıları parçalara ayırarak bir demokrasi serisi yazmayı planlıyordum ama üşengeçlikten dokunamadım. Kısa bir tarihten günümüze geliş ve ödevin konusu olan “Doğrudan Demokrasi Mümkün mü?”nün cevabı var. Fikir yazısı değil ödev olarak hazırlandığı için ve kelime sınırı bulunduğu için biraz dağınık,  yüzeysel ve kısa kesilmiş durumda ama başlangıç olarak iş görür.

Doğrudan demokrasi, çıkış noktası Atina Demokrasisi olan bir yönetim biçimi. Doğrudan demokrasi oy hakkı olan herkesin, günümüz siyasi hayatına uyarlarsak, yasama ve yürütme aşamasına yönelik haklarını temsilci kullanmadan gerçekleştirmeleridir. Oy hakkı ifadesi çok önemli, çünkü demokrasinin tarih sahnesindeki ilk uygulaması olan Atina Demokrasisi’nde Atina’da yaşayan tüm insanların yönetime katılım hakkı yoktur. Fakat öncelikle iktidar kararlarının, halkın geneline yayılması amacı taşıyan bu hareket daha sonraki günümüz tanımlamalarında herkesin eşit olduğu yönünde gelişim göstermiştir. Halk egemenliği temeline kurulan ve egemenliğin devredilmezliği kuramı ile Rousseau’nun sosyal sözleşmesine dayanan bir yönetim biçimidir.

Temsili demokrasi, halkın egemenlik haklarını direkt olarak kendi değil de temsilciler aracılığı ile kullanmasıdır.  Bu seçilen temsilcilerin, belirli bir süre için seçilmeleri ve bu süre ardından tekrar seçime sunulmaları, halkın egemenlik haklarının, tekrar kullandığı aşamadır. Bu temsilciler, yasama ve yürütme yetkilerini kullanarak demokrasi sürecinin tamamlanmasına hizmet ederler.

Tanımları ile beraber incelediğimizde, doğrudan demokrasi ile temsili demokrasi, fikri temelleri aynı olsa da büyük farklılıklar barındırır. Doğrudan demokrasi, seçim yapmak ile mükellef grubun fikirlerini tam olarak, doğrudan yansıttıkları bir demokrasi biçimi. Bu haliyle baktığımız zaman, amaçlananı, halk iktidarını tamamı ile sağlıyor. Tarihsel sayfadan uzun süre silinişinin sebebi ise, şehir devletlerinin, büyük imparatorluklara dönüşmesi.  Dünya üzerindeki monarşiye dayalı yönetimlerin yaygınlaşması tabii ki ilk faktör. Bu çağlarda felsefi açıdan Yunan kültürü seviyesinde gelişkin ve demokrasi bilincine sahip başka bir uygarlık bulunmuyor. Diğer yandan şehir devletlerinde, kişilerin direkt katılımı ile haklarını temsil etmeleri ve düşüncelerini savunmaları mümkün iken, büyümeye başlayan yönetimlerde bu imkansızlaşıyor. Bu sebepten 19.yy döneminde yeniden doğan demokrasi anlayışı, devlet sınırlarının izin vermemesi ve önceki meşrutiyet yönetiminin geleneği ile birlikte temsili demokrasilere dönüştü.

Doğrudan bir demokrasiyi tekrar inşa etmek ile ilgili durum biraz karışık. Genel kanı, nüfus ve toprakların genişliği problemleri sebebi ile uygulamanın günümüz şartlarında mümkün olmayacağı yönündedir. Fakat bu noktada karar vermeden önce yarı-doğrudan demokrasi olarak adlandırdığımız bir şekilde yönetilen İsviçre’yi incelemek gerekiyor. Tarihinin çok büyük bir aşamasını, federal birlikler (kantonlar) şeklinde geçiren İsviçre, yapısal olarak eski Yunan şehir devletlerine benzer. Kantonlar arası çeşitli egemenlik kavgalarının ve Fransa’nın 1.Dünya Savaşı öncesi müdahalesini bir kenarda tutarsak, tarihin en uzun demokrasi kültürlerinden birine rastlarız İsviçre’de. En sonunda halk içerisindeki katolik-protestan savaşları sonrası 1848 federal anayasası ile, ülke içinde federatif sistemin başlangıcını ilan eden İsviçre, bunun devamında 1893 yılındaki anayasa düzenlemesi ile birlikte kendi yönetim biçimini doğrudan demokrasi olarak tanımlar.

Tanımlamadan bağımsız olarak düşünmemiz gerekirse, İsviçre’yi doğrudan demokrasi olarak göremeyiz. Çünkü temsili demokrasinin temel ögeleri olan seçimler sonucu oluşturulan parlamento ve milletvekilleri bu ülkede de bulunmaktadır. Ancak kendisini doğrudan demokrasi olarak tanımlamasının çeşitli sebeplerine bakarsak, İsviçre’de halk birçok konuda yönetime referandumla katılmaktadır, anayasal girişimde bulunabilir ve referandum talep edebilir. Meclis tarafından onaylanmış bir yasanın geçerliliği 100 gün içerisinde, yasaya karşı toplanan 50.000 imza ile sorgulanabilir ve bunun sonucunda herhangi bir değerlendirme olmaksızın yasa, federal referanduma açılır. Aynı şekilde bir anayasal değişiklik 18 aylık süre içerisinde toplanan 100.000 imza ile, ulusal oylamaya gidebilir. Bu oylama süreçleri sırasında da meclisten, gerekli madde üzerine bir değişiklik daha önerilebilir. Bunların tamamını yan yana koyduğumuzda, doğrudan demokrasiye yönelik adımların atılabileceğini görüyoruz.

Günümüzde doğrudan demokrasinin nüfus problemi sebebi ile yıkıldığı zamanın binlerce katı seviyesinde bir nüfus var. İlk bakışta, bunun doğrudan demokrasi için bir engel olduğu düşünülebilir. Ancak bu noktada çok önemli bir değişken var, değişen teknoloji seviyesi. Bir insanın fikirlerinin, yasama ve yürütme aşamasına katılmasına yönelik tek engel, fikirlerin belirtilme sürecinin zorluğudur. Fakat, günümüzde teknoloji ile beraber toplumların doğrudan demokrasiye adım atabilecek bir seviyeye geldiğini görüyoruz. Tüm bireylerin fikirlerinin doğrudan değişken olacağı bir sistemin, teknolojinin gelişimi ile tekrar mümkün olduğu çok açıktır.

Doğrudan demokrasi ile bağdaşan uygulamaların, sosyal medya olanaklarının gelişmesi ile şimdiden Dünya’da başladığını görebiliyoruz. Örnek incelemek gerekirse, 2011 yılında ekonomisi ve şirketleri iflas eden İzlanda, aynı yılın Mayıs ayında daha özgürlükçü ve güvenli bir anayasa hazırlamaya başladı. Yeni anayasayı hazırlamaktan sorumlu olan Anayasa Konseyi, hazırlık aşamasında, Anayasa’nın taslağını bulunduran Facebook ve Twitter sayfaları açtı. Aynı zamanda, sayfalara gelen genel önerileri ve maddelere özgü önerileri dikkate alarak, bir kısmını taslağa ekledi. Bu ve benzeri uygulamalar bize gösteriyor ki, doğrudan demokrasi için günümüz teknolojisinde bir engel kalmış değildir.

E-Demokrasi, Elektronik Doğrudan Demokrasi ya da Doğrudan Dijital Demokrasi olarak günümüzde adlandırılan yeni bir trendi incelersek, doğrudan demokrasi zaten, yavaş yavaş Dünya’da yer bulmaya başlamış bir uygulamadır. 1992 ve 1996 Amerika Birleşik Devletleri yerel seçimlerinde EDD’yi kullandı. Senator Online isimli bir tematik Avustralya Siyasi Partisi, 2007 federal seçimlerinde, partisinden seçime katılacak kişileri belirlerken aynı şekilde EDD’den yararlandı. 2002’de Aktivdemokrati isimli İsveç partisi aynı fikri İsveç parlamentosuna taşıyabildi. Ve 2011 yılından beri dünyanın çeşitli kesimlerinden EDD partileri, uluslararası bir birlik oluşturdular. Tam listesi şöyle;

Signatory Parties

…and many more to come.

Convened Parties

Bu şartlar altında, doğrudan demokrasinin uygulamada mümkün olmadığını iddia etmek, gerçekçi olmaz.

Doğrudan demokrasi ile birlikte, günümüz siyasi yaşamı bir devrime uğrayacaktır. Doğrudan demokrasi ile beraber, halkın direkt katılımı ve temsilcilerin, siyasi partilerin büyük ölçüde aradan çıkmasının bir çok faydası olacaktır. Günümüz politik atmosferi, temsilciler yüzünden çok büyük ölçüde argumentum ad hominem ile kirlenmiş, ve amacından uzaklaşmış durumdadır. Siyasi partilerin, seçim yarışı anlamsız ekonomik harcamalarının ve tanıtım süreçlerinin önüne geçilebilir, özellikle Amerika Birleşik Devletleri gibi, siyasi dönem ekonomik harcamaları ile rekor kıran bir ülke için bu tarif, çok daha önemli olabilir. Egemenlik hakkının devredilmesini önlemesi açısından, doğrudan demokrasi değerli olacaktır. Temsili demokrasinin tarihi, seçim öncesi ve seçim sonrası söylem ve tutum değiştiren siyasi partilerle doludur, devredilen egemenlik hakkının kötüye kullanılmasının da önüne geçilecektir. Bu ve benzeri, doğrudan demokrasinin çok büyük değişim etkileri mutlaka olacaktır.


Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s

%d blogcu bunu beğendi: